احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
976
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
چوب گيّاك طبيعت آن : گرم و خيلى خشك است . تركيب شيميايى : در رزين آن مادهء گاياكول و مادهء گاياسن و اسيد گايا كونيك از نوع آلفا و بتا و اسيد گايارتيك و اسيد گايا سينيك و اسيد گايا سيك و وانيلين و يك مادهء زردرنگ وجود دارد . طرز تهيهء دارو : چوب گيّاك را با سوهان نرم بسائيد و با چهار برابر وزن آن چوب چينى سائيده مخلوط كنيد . و آنها را با پنج برابر وزن هر دو چوب عرق تقطيرى قند دوآتشه و سه آتشه و يا عرق گاو زبان يا عرق شاهتره يا عرق بادر نجبويه اضافه كرده و بخيسانيد بعد در ظرف شيشهاى ضخيمى ريخته و درب آن را خوب و محكم مسدود نماييد و تا چهل روز در آفتاب قرار دهيد ، روزى يك تا سه بار آن را خوب بهم بزنيد و پس از چهل روز آن را صاف كنيد و آب آن را در شيشهاى سربسته نگهدارى كنيد . كسانى كه مزاج معتدل دارند سى و پنج تا چهل گرم و اشخاص قوى شصت تا هفتاد گرم از آن را در روز بخورند و در دوران مصرف اين دارو از مصرف نمك و آب سرد و ترشى و ميوههاى ترش و خوراكهاى نفّاخ پرهيز نمايند . خواص درمانى : اگر اين دارو خورده شود . ضدعفونىكننده و خنككننده است ، براى درمان اكثر بيمارىهاى بلغمى و سوداوى و خونى نظير فلج و سستى و دردهاى مفاصل و سياتيك و نقرس و جذام و اقسام سفيليس و زخمهاى بد نافع است . لاذن نامهاى ديگر : لذان - صمغ لادن - لادن عنبرى - لادن كرت - لادن اسپانيا . Ladanum - Labdanum . مشخصات : عصارهء رزينى يا صمغ رزينى است كه از شاخه و برگ گياهى از خانوادهء , Cistaceae گرفته مىشود كه گونههاى مختلفى دارد . درختچهء لاذن به بلندى درخت انار است و برخى از آنها پنجاه تا يكصد سانتيمتر ارتفاع دارند . اين درختچه هميشهسبز است . برگهاى آن كمى بزرگتر از برگهاى انار ، باريك ، دراز ، متقابل و بدون دمبرگ است . گلهاى آن درشت و سفيد يا گلى ارغوانى است كه در وسط آنها تعداد زيادى آلات نر گل به رنگ زرد روشن ديده مىشود كه در بهار و اوايل تابستان ظاهر مىشود . ميوهء آن كروى مانند زيتون است . صمغ لادن نرم و خوشبو با بوى عنبر چرب و سياه مايل به سرخ يا سبز و طعم